HPV a rak szyjki macicy

W każdej publikacji naukowej i medialnej na temat raka szyjki macicy (RSM) pojawiają się wstydliwe dla Polski liczby zachorowalności (około 3.500 rocznie) i umieralności (około 2.000 rocznie) na RSM. Poniżej przedstawiono najważniejsze elementy obecnej sytuacji w Polsce, ich przyczyny, kofaktory i podstawowe informacje.

Zapadalność na RSM w Polsce wśród kobiet 19-45 lat w okresie 1965 – 2000 (UWAGA: na wykresie jest błąd, kolor pomarańczowy oznacza zapadalność, a szary umieralność)

Trend 1965-2000

Źródło: „Raport: Zdrowie kobiet w wieku prokreacyjnym 15–49 lat. Polska 2006”

RSM wg. wieku w Polsce

  • Liczebność zachorowań i zgonow na RSM wg wieku

rakszyjkiwgwieku3

Źródło: Centrum Onkologii

  • Dane za rok 2008 z użyciem procentowego udziału poszczególnych grup wiekowych wśród kobiet zmarłych w wyniku raka szyjki macicy:

Struktura C53 2008

Źródło: Rekomendacje kompleksowych zmian w obszarze profilaktyki raka szyjki macicy w Polsce

Więcej informacji o epidemiologii RSM w Polsce i jej przyczynach w raporcie Rekomendacje kompleksowych zmian w obszarze profilaktyki raka szyjki macicy w Polsce (2012)

Typy HPV w Polsce wykryte w zmianach szyjki macicy stopnia 2 lub 3 (CIN 2 i CIN 3 to oznaczenia średniego i wysokiego stopnia zmian – neoplazji  w skrócie CIN 2/3):

Ostatnie badania na grupie 76 polskich kobiet z centralnej i zachodniej częsci kraju ze zmianami CIN 2/3 wykazała następujące szczepy wirusa HPV w pobranych wymazach:

„Wyniki: Do pięciu najczęściej występujących onkogennych typów HPV zaliczono w kolejności wykrywania: 16, 33, 18, 31, 56. Razem te pięć typów wirusa stanowiło 75,86% (88/116) wszystkich wykrytych wirusów brodawczaka ludzkiego. (…) Wśród kobiet z rozpoznaną zmianą typu HG SIL [CIN 2/3 przyp. redakcji], mieszkających w Polsce Środkowo-Zachodniej kolejność występowania poszczególnych genotypów wirusa brodawczaka przedstawia się następująco: HPV 16 – 80,26%, HPV 33 – 15,79%, HPV 18, 31, 56 – 6,58%, HPV 39, 52, 61 – 5,26%.” 

Źródło: Genotypowanie onkogennych wirusów brodawczaka ludzkiego u kobiet z rozpoznaniem HG SIL, Ginekol Pol. 2010

 

Przyczyny wysokiej zachorowalności i śmiertelności na RSM w Polsce:

Przyczyną takiej niekorzystnej sytuacji w Polsce, czyli rocznie około 3500 zachorowań i około 2000 przypadków śmiertelnych  jest od dawna znana:

„nieskuteczny program profilaktyki raka szyjki macicy oraz niski odsetek kobiet poddających się corocznej kontroli ginekologicznej wraz z wykonaniem wymazu cytologicznego.”

Źródło: Zakażenia HPV jako problem kliniczny, Przew Lek 2005 (pełen tekst po darmowej rejestracji)

Przeprowadzone badania ankietowe w Polsce pokazują jednoznacznie, ile polskich kobiet interesuje się swoim zdrowiem i profilaktyką RSM:

„Z przeprowadzonego przez Pentor badania wynika ponadto, że badania cytologiczne stosowane z powodzeniem w wielu innych krajach Unii Europejskiej do wczesnego wykrywanie raka szyjki macicy, w Polsce może być niewystarczające. Zaledwie 33 proc. ankietowanych kobiet poddało się takiemu badaniu w 2007 lub 2008 r.”

„Niemal co czwarta z pań (22 proc.) nie zrobiła tego nigdy w życiu. Takiej odpowiedzi udzielały przede wszystkim kobiety młode – poniżej 30 lat, z wykształceniem podstawowym, o najniższych dochodach, mieszkanki obszarów wiejskich, regionu południowego i południowo–wschodniego. Dużą grupę wśród kobiet, które nigdy nie robiły badań cytologicznych, stanowią studentki, które uważają że nie ma takiej potrzeby, są za młode, bądź mają małą wiedzę na ten temat. Niektóre z nich mówią też, że nie badały się, bo nikt nie skierował ich na takie badania.”

Wiele krajów m.in. Finlandia zredukowała bez szczepień zachorowalność i umieralność na RSM wywołanych wszystkimi możliwymi typami wirusa HP do tak niskiego poziomu, że szczepienia przez wiele lat uznawano za bezzasadne (w 2013 roku decyzję tą zmienino), co pokazuje, że jest to możliwe jeśli tylko kobiety chcą i mają odpowiednie warunki aby o siebie dbać.

Kluczowym elementem zapobiegania RSM jest właśnie profilaktyka do której zachęca np. akcja Polskiej Koalicji na Rzecz Walki z Rakiem Szyjki Macicy.

Czynniki wywołujące RSM:

Infekcja HPV sama w sobie nie powoduje złośliwej transformacji zajętych komórek. Do głównych czynników ryzyka rozwoju raka szyjki macicy, oczywiście poza zakażeniem onkogennym HPV, zalicza się:

„wiek, wczesne rozpoczęcie współżycia, dużą liczbę partnerów płciowych, dużą liczbę porodów, palenie papierosów, niski status ekonomiczny, CIN 2, CIN 3 w wywiadzie. Czynniki prawdopodobne obejmują natomiast: wieloletnie stosowanie hormonalnych leków antykoncepcyjnych, dietę ubogą w antyoksydanty, zakażenie HIV, częste stany zapalne pochwy wywołane przez Chlamydia trachomatis i Neisseria gonorhoeae.”

Źródło: Problem infekcji wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) w wieku około- i pomenopauzalnym, Przegląd Menopauzalny 2009

Z licznych badań naukowych koncentrujących się na elementach żywienia i ryzyku RSM wiadomo, że przede wszystkim zbyt niskie ilości kwasu foliowego i witaminy B12 zwiększają ryzyko RSM (Piyathilake 2009, Piyathilake 2010) a prawidłowe odżywianie ma wpływ na eliminację wirusów HP z organizmu (Goodman 2007).

Od infekcji do nowotworu raka szyjki macicy:

Kolejność zmian wywołanych infekcją wirusową, prowadzących do powstania nowotworu obejmuje w prawie wszystkich przypadkach okres 10-20 lat i następujące etapy:

  • zakażenie incydentalne (szacunkowo 90% podlega samowyleczeniu),
  • zakażenie przetrwałe,
  • śródnabłonkową neoplazję niskiego stopnia neoplazji CIN 1,
  • śródnabłonkową neoplazję średniego neoplazji CIN 2(wg. ostatnich badań nawet 70% przypadków ulega samoistnej regresji, tylko 15% ulega progresji „Rate of and Risks for Regression of CIN-2 in adolescents and young women„, Obstet Gynecol, March 15, 2011)
  • i neoplazji dużego stopnia CIN 3.

Rozwój raka szyjki macicy na zasadzie stopniowego nasilenia śródnabłonkowej neoplazji jest do pewnego etapu samoistnie odwracalny. Szacuje się, że 60% CIN 1, 70% CIN 2 i około 30% CIN 3 może ulec samoistnej regresji bez podejmowania leczenia. Pozostałe przypadki mogą być leczone farmakologicznie i/lub chirurgicznie zanim dojdzie do procesu powstania nowotworu. Z drugiej strony ocenia się, że ponad 30% nieleczonych zmian CIN 2/3  ulega progresji w ciągu kilku lat do raka przedinwazyjnego i inwazyjnego.

Kim są autorzy rekomendacji rutynowych szczepień dla polskich dziewczynek w grupie wiekowej 11 – 12 lat?

Uzupełnione stanowisko Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego dotyczące szczepień przeciwko zakażeniom wirusami brodawczaka ludzkiego (HPV) – autorzy i ich oświadczenia o potencjalnym konflikcie interesów:

%d blogerów lubi to: